محمد بن هندوشاه نخجوانى
پيشگفتار 74
دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )
بمسائل اخلاقى جاى بسيار زيادى ميدهد . مؤلف در قسمت ويژهاى پند و اندرزهائى ميدهد كه ماحصل آنها اينست كه براى حل صحيح مسائل مركب و مهم و دشوار چه در زمينهء اداره امور كشور و امور اقتصادى و سياسى ، همچنين در كليه مسائل زندگى ، بايد از توصيههاى افراد شايسته ، مجرّب و خردمند پيروى نمود . در همينجا محمّد نخجوانى راجع به تمام آن نتايج مثبتى كه توجه بمشورت بوجود مياورد مفصلا بحث مينمايد و عواقب منفى بىاعتنائى نسبت به اين روش را برميشمارد . « 1 » پس از آن نخجوانى توصيه مىكند كه با اشخاص بخيل و بددل مشورت نشود . « 2 » محمّد نخجوانى نسبت به اشخاص متكبر ، خودخواه ، مغرور ، تجملطلب
--> ( 1 ) - بتفصيل بنگريد : محمّد نخجوانى ، كتاب ياد شده ، جلد 1 ، قسمت 2 ، ص 179 - 214 : . . . مرد چون با كسى كه او را تدبير و رأى راست باشد مشورت كند و با مشورت او كار كند و از دوست عاقل نصيحت طلبد و بنياد كار بر آن نصيحت نهد حزم ازو فوت نشود و خصم هرگز درو نرسد و برو غالب نگردد . . . ص 184 ، . . . و نيز گفتهاند كه مشاورت با كسى بايد كرد كه سه خاصيت درو موجود باشد دوستى با مستشير و وقوف بر حال او و كمال عقل . . . ص 188 . . . . هركس كه با عقلا مشورت بسيار كند . . . بواسطه آنكه با عقلا مشورت كرده باشد او را معذور دارند . . . ص 190 . ( 2 ) - همانجا ، جلد 1 ، قسمت 2 ، ص 191 : . . . اى پسر با بخيل و بددل مشاورت مكن چه بخيل ترا در رسانيدن بنهايات مرتبت فضل تفصير كند و بددل كارها را در وقت فرصت بر تو تنگ گرداند تا مطلوب از تو فوت شود . . .